Lp(a): de vergeten risicofactor voor een hartinfarct

Lipoproteïne(a) — afgekort als Lp(a) — is een lipoproteïndeeltje dat sterk lijkt op LDL-cholesterol, maar met een extra eiwitmolecuul gebonden: apolipoproteïne(a). Dit extra eiwit maakt Lp(a) aanzienlijk athrogener dan gewoon LDL. Het stimuleert de ophoping van plaques in de vaatwand en belemmert tegelijkertijd de natuurlijke afbraak van stolsels — een combinatie die het cardiovasculaire risico sterk verhoogt.

Lp(a) verhoogt het risico op hartinfarct, beroerte en aortaklepvernauwing op een manier die volledig onafhankelijk is van andere risicofactoren zoals LDL-cholesterol, bloeddruk of roken. Iemand met een optimaal LDL en een gezonde leefstijl kan alsnog een verhoogd Lp(a) hebben — en daarmee een aanzienlijk hoger risico lopen dan zijn of haar reguliere bloedprofiel suggereert.

Het gevaarlijke is precies dat Lp(a) volledig genetisch bepaald wordt. U kunt er niets aan doen via voeding, sport of gewichtsverlies. Statines — de meest voorgeschreven cholesterolverlagers — hebben nauwelijks effect op Lp(a). De enige bewezen effectieve behandelingen zijn momenteel nog beperkt beschikbaar, hoewel er nieuwe geneesmiddelen in ontwikkeling zijn (o.a. antisense oligonucleotiden zoals pelacarsen) die Lp(a) met 70–90% kunnen verlagen.

Naar schatting heeft 20% van de Nederlandse bevolking een Lp(a)-waarde boven de klinisch relevante grenswaarde van 50 mg/dL (of 125 nmol/L). Dit is volledig erfelijk bepaald en loopt in families. Als een eerstegraadsfamilielid een hartaanval heeft gehad op jonge leeftijd, of als u zelf een hoog cardiovasculair risico heeft zonder duidelijke oorzaak, is Lp(a)-meting bijzonder relevant.

Specifieke risicogroepen:

• Mensen met familiaire hypercholesterolemie

• Mensen met een hartinfarct of beroerte op jonge leeftijd

• Vrouwen na de menopauze (Lp(a) stijgt vaak)

• Mensen van Zuid-Aziatische of Afrikaanse afkomst

De huisarts vergoedt Lp(a) alleen in specifieke gevallen, namelijk bij bewezen familiaire hypercholesterolemie of recidiverende cardiovasculaire events ondanks behandeling. Bij routinecontroles wordt Lp(a) standaard niet meegenomen in het basisbloedpanel.

Het gevolg: miljoenen Nederlanders lopen rond met een verhoogd Lp(a) zonder het te weten — en zonder dat hun cardiovasculaire risico volledig in kaart is gebracht. De Europese Hartstichting (ESC) adviseert al jaren om Lp(a) éénmalig bij iedereen te meten, maar dit beleid is in de Nederlandse praktijk nog niet geïmplementeerd.

Een verhoogde Lp(a) betekent niet dat u zeker een hartaanval zult krijgen — het betekent dat uw risico hoger is dan uw andere markers laten zien. Dat vraagt om:

1. Agressievere aanpak van alle andere risicofactoren: LDL zo laag mogelijk (< 1,4 mmol/L of lager), optimale bloeddruk, niet roken, bewegen en gezond gewicht.

2. Overweging van profylactische medicatie (acetylsalicylzuur in specifieke gevallen, statines voor LDL-reductie).

3. Beeldvorming van de vaatstatus (bijv. CT-calcium score) om het daadwerkelijke vasculaire risico te kwantificeren.

4. Regelmatige follow-up met een cardioloog of internist.

Premedi meet Lp(a) standaard in het Performance & Recovery en Longevity Elite pakket. U kunt het ook als losse add-on toevoegen aan het Metabolic Core pakket.